Parabeny w kosmetykach – co się zmieniło w Polsce w ostatnich latach?

Ponieważ Polska nie tworzy odrębnych przepisów dotyczących składu kosmetyków, lecz stosuje bezpośrednio Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 oraz jego kolejne nowelizacje, warto przypomnieć kluczowe zmiany ostatnich lat, które realnie wpłynęły na skład produktów dostępnych na polskim rynku:

• 2014 – zakaz pięciu parabenów. Rozporządzenie (UE) nr 358/2014 wprowadziło całkowity zakaz stosowania izopropyloparabenu, izobutyloparabenu, fenyloparabenu, benzyloparabenu i pentyloparabenu we wszystkich kosmetykach wprowadzanych do obrotu w UE.

• 2014–2015 – ograniczenia dla butylo- i propyloparabenu. Rozporządzenie (UE) nr 1004/2014 obniżyło maksymalne dopuszczalne stężenie tych dwóch substancji do 0,14% (osobno lub łącznie) oraz wprowadziło zakaz ich stosowania w produktach niespłukiwanych przeznaczonych na okolice pieluszkowe u dzieci poniżej 3. roku życia. Od 16 kwietnia 2015 roku producenci mieli obowiązek dostosować składy do nowych limitów, a produkty przeznaczone dla najmłodszych musiały otrzymać dodatkowe ostrzeżenie na etykiecie.

• Metyloparaben i etyloparaben pozostają dozwolone. W przeciwieństwie do dłuższych łańcuchów, te dwa parabeny zostały uznane przez Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS) za bezpieczne przy stężeniu do 0,4% pojedynczo i 0,8% w mieszaninach.

Obecnie

Temat parabenów wciąż jest żywy w unijnych i polskich dyskusjach regulacyjnych:

• Na 2025 rok zaplanowano szerszy przegląd rozporządzenia kosmetycznego, obejmujący między innymi kwestie substancji o działaniu endokrynnym (ED) – kategorię, do której bywają zaliczane niektóre parabeny.

• Pod koniec 2025 roku Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS) wydał pozytywną opinię potwierdzającą, że dozwolone parabeny stosowane zgodnie z obowiązującymi limitami w kosmetykach dla dzieci do lat 3 są bezpieczne – co Polskie Stowarzyszenie Przemysłu Kosmetycznego i Detergentowego (we współpracy z Głównym Inspektoratem Sanitarnym) przedstawiło jako ważny sygnał uspokajający dla rynku.

• Trwają też prace nad tzw. pakietem uproszczeń regulacyjnych dla branży kosmetycznej i detergentowej, choć dotyczą one szerszego spektrum składników, nie tylko parabenów.